انسان و طبیعت در تالاب شادگان- مهندس حمیدرضا گرامی

منظر همزیستی مسالمت آمیز انسان و طبیعت در بزرگ ترین تالاب ایران(شادگان)

در ایران‌ مان روستایی در دل تالابی بزرگ وجود دارد که کوچه ‌هایش را آب فرا گرفته و برای رفتن از این خانه به آن خانه سوار بر قایق می‌شوند. وقتی در خانه را باز می‌کنند آب راه های وسیع برای رفت و آمد در جلوی خانه وجود دارد و زندگی آن‌ها با این آب عجین شده است. رفت و آمد در روستای صراخیه در دل تالاب که با قایق انجام می شود هر گردشگری را به یاد رفت و آمد در ونیز می‌اندازد و از همین رو این روستا به ونیز ایران شهرت دارد. در فصل‌های بهار و اواخر زمستان، چشم‌انداز‌های فوق‌ا‌لعاده زیبای تالاب، گردشگران زیادی را به این منطقه می‌کشاند و از فعالیت‌های محبوب در آن می‌توان به قایق‌رانی اشاره کرد.

در این روستا مهاجرت کمتر صورت می‌گیرد، اهالی سراخیه روستای خود و زندگی در کنار تالاب را به مهاجرت ترجیح می‌دهند، بسیاری از جوانان سراخیه با ماندن در روستا و ازدواج‌های بومی باعث افزایش جمعیت بومی آن نیز شده‌اند. معماری روستای سراخیه، با دستان بومی منطقه ساخته می‌شود و از این جهت اهمیت زیادی دارد، این معماری در امتداد معماری سنتی منطقه بوده و ساکنان روستا با استفاده از مصالحی همچون خشت و گل و نی که تالاب در اختیارشان قرار می‌دهد خانه‌های خود را می‌سازند. این تالاب از جنبه‏ های مختلف زیست محیطی، زیبا شناختی، اشتغال و.. تأثیر به سزایی در زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم شادگان و تاثیر مستقیم بر معیشت و زندگی مردم منطقه دارد همچنین برداشت علوف، پرورش دام وگاومیش، ماهیگیری و برداشت نی از اصلی‌ترین منافعی است که تالاب برای مردم دارد. در سال‌های اخیر و به خصوص در فصل‌های پاییز و زمستان، گردشگری و به خصوص پرنده‌نگری در این تالاب، منابع جدید گردشگری را بوجود آورده است. شاید هنگام ورود به این منطقه تصور شود که همه خانه‌ها کاملا در آب هستند و اتصالی به خشکی ندارند اما در حقیقت چنین نیست و خانه‌های که با بلوک و آجر سیمانی ساخته شده‌اند از یک طرف به خشکی و از سه طرف به آب راه دارند.


به همین علت تصور می‌شود که خانه‌ها روی آب قرار گرفته‌اند. در کنار هرخانه تعدادی قایق هست که وسیله رفت و آمد اهالی تالاب است.
اکوسیستم و حیات تالاب:
تالاب شادگان یکی از تالاب‌‌های بین‌المللی ایران است که در زمان ثبت آن در کنوانسیون جهانی رامسر در سال ۱۳۵۴، به عنوان بزرگ‌ترین تالاب ایران شناخته می‌شد. این تالاب عمده آب خود را از رودخانه جراحی تأمین می‌کند. و در جنوب شهر شادگان در استان خوزستان قرار دارد و با حدود ۴۰۰ هزار هکتار مساحت، سالانه ۹۰۰ میلیون متر مکعب آب از رودخانه جراحی به این تالاب وارد می‌شود. به رغم فصلی بودن بخش آب شیرین آن و اتصال به خوریات و دریا دارای آب دائمی و پرآب است ، بنابر این اکوسیستم و گیاهان و جانوران و بطور کلی تنوع زیستی در هر دو محیط را می‌توان ملاحظه نمود.

صنایع دستی اهالی منطقه :
حصیربافی از صنایع مهم دستی مردم شهرستان شادگان است و بافت انواع دست سازهای این صنعت که به واسطه وفور نخل‌های خرما در منطقه ایجاد و گسترش یافته است، از قدیم رونق داشته است.در محدوده شهرستان شادگان نزدیک به پنج میلیون نخل وجود دارد که همین موضوع آن را به قطب تولید حصیر کشور بدل کرده.

جاذبه های گردشگری:
تالاب شادگان خوزستان جزو تالاب‌هایی است که توسط سازمان یونسکو به عنوان میراث جهانی ثبت شده است. این تالاب سرزمینی آبی است، نقطه‌ای از جاهای دیدنی که تلاقی آب و آفتاب و نخل و نی زار ترکیب جذابی را بوجود آورده‌اند. از یک سو گاومیش‌ها برای آب‌ تنی به آب می‌زنند و از سوی دیگر پرندگان مهاجر بر فراز آب و نخل ها بال می‌کشند.

مردانی سوار بر قایق‌ها با پارویی در دست در تالاب تصویر اولیه شما از این منطقه خواهد بود. همزیستی مسالمت آمیز حیوان و انسان به وضوح در این تالاب قابل رویت است. زندگی اهالی بر روی آب و وجود خانه ها و آلاچیق های ساخته شده بر روی آب مناظر چشم نوازی را پدید آورده است. عبور از میان نیزار‌ها با قایقی که آب‌های تالاب را می‌شکافد و خواب پرندگان را آشفته می‌کند؛ تجربه ای است که از سفر به این تالاب از یاد نخواهید برد. اين تالاب مکان مناسبی برای پرندگان مهاجر است. صدای زیبای پرندگان مهاجر و از نزدیک دیدن پرندگان در حین گردش در تالاب بسیار جالب و دلنشین خواهد بود.

تالاب پناهگاه حیات وحش:
باتوجه به موقعیت جغرافیایی‌ بسیار غنی و متنوع‌ آن، دارای جاذبه‌های گردشگری و طبیعی چشم ‌نوازی است. دراین تالاب همیشه صحنه شنا کردن گاومیش ها را می توان مشاهده کرد همچنین تعداد بسیار زیادی پرنده بومی زندگی می‌کنند و در نیمه دوم سال، پرندگان مهاجر نیز به آن‌ها اضافه می‌شوند و شما را به تماشا دعوت می‌کنند.


غنای بالای گونه‌های گیاهی و جانوری و زیستگاه‌ها، ارزش فوق‌العاده‌ای به این تالاب بخشیده است. پهنه‌ وسیع نیزارها در بخش‌‎هایی از تالاب، علاوه بر ارزش‌ اکولوژیکی، چشم‌انداز بی‌نظیری ایجاد کرده است. تالاب شادگان از جنبه‌های مختلف اکولوژی، زیباشناختی، تفرجگاهی، اقتصادی، اجتماعی و هیدرولوژی اهمیت فراوانی در حیات اجتماعی مردم منطقه دارد. این پهنه آبی ضمن برخورداری از طبیعت بی‌نظیر تالاب و مردم بومی منطقه، پرندگانی چون سنقر تالابی، عقاب خال‌دار، عقاب صحرایی، پیپت تالابی، اردک مرمری، پرستوی دریایی معمولی و تیره و کوچک، چک‌چک کوهی، دم‌جنبانک زرد و ابلق، ماه‌خورک ابلق و سینه‌سفید، چوب‌پا، دیدومک و غیره.. را درخود جای داده.
منابع:
گشت نوروزی پرنده‌نگری در تالاب شادگان برگزار شد(۱۴۰۲). اداره کل میراث فرهنگی خوزستان.
https://miraskhz.ir/rha/mataleb/5359
تالاب شادگان و جاذبه‌های ناب گردشگری در جنوب غرب خوزستان (۱۴۰۱). ایرنا. تصویر و متن از سایت
https://www.irna.ir/news/85061213/
تالاب شادگان خوزستان کجاست راهنمای سفر به سرزمین خانه‌های روی آب. ایران گرد
https://irangard.com/mag
تالاب شادگان؛ جاذبۀ گردشگری استان خوزستان(۲۰۱۹). میزبون. تصویر و متن
https://mizboon.com/Blog/2019/06/shadegan-wetland/
تالاب شادگان.گزدشگری. https://gardeshgari724.com/attractions